Өлчөмү туура келбеген кийим, бир жумадан кийин иштебей калган чайнек же сүрөттөгүдөй эмес келген товар — мындай кырдаалдар ар бирибизде болот. Кыргыз Республикасынын «Керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо жөнүндө» мыйзамы бул учурларда сатып алуучуну коргойт. Бул макалада мыйзамдын негизги эрежелерин жөнөкөй тил менен түшүндүрөбүз.
Маанилүү: бул юридикалык кеңеш эмес. Мыйзамдын учурдагы редакциясын расмий булактан — cbd.minjust.gov.kg — текшериңиз.
1. Сапаттуу товар туура келбей калса (24-берене)
Азык-түлүк эмес товар өлчөмү, формасы, түсү боюнча туура келбесе же башка себеп менен колдонулбай калса, аны сатып алган күндү эсептебегенде 14 күндүн ичинде алмаштырууга болот. Шарттары:
- товар колдонулган эмес;
- сырткы көрүнүшү жана касиеттери сакталган;
- пломбалары жана фабрикалык ярлыктары бар (эгер каралса);
- чек же сатып алууну тастыктаган башка документ бар.
Арзандатуу менен сатылган товарга да ушул эле эрежелер тиешелүү. Сатуучу акчаны дароо кайтарышы керек, эгер мүмкүн болбосо — жети күндөн кечиктирбей.
Бирок бардык товарды алмаштырууга болбойт: Министрлер Кабинети бекиткен алмаштырылбай турган сапаттуу товарлардын тизмеси бар (2024-жылдын 13-июнундагы №313 токтом). Кайтаруудан мурун ушул тизмени текшериңиз.
2. Онлайн сатып алуу (24-1-берене)
Интернет аркылуу сатып алынган товар үчүн өзүнчө эрежелер бар:
- товарды алганга чейин каалаган убакта, ал эми алгандан кийин 14 күндүн ичинде баш тартууга болот;
- эгер сатуучу кайтаруунун шарттарын жеткирүүдө жазуу түрүндө бербесе, бул мөөнөт үч айга чейин узарат;
- товардын сырткы көрүнүшү жана касиеттери сакталышы керек;
- сатуучу акчаны талап берилгенден кийин 21 күндүн ичинде же кайтарылган товарды алгандан кийин 14 күндүн ичинде кайтарат;
- акча адатта төлөнгөн ыкма менен кайтарылат.
Онлайн сатып алууда кагаз чек болбосо да, укугуңуз жоголбойт: банктык көчүрмө, электрондук чек, буйрутманын маалыматы жана кат алышуу далил боло алат.
3. Товар бузук болсо (17-берене)
Эгер товарда кемчилик бар болсо, 14 күн эрежеси автоматтык түрдө колдонулбайт. Сиз төмөнкүлөрдүн бирин тандай аласыз:
- акысыз оңдоо же оңдоонун чыгымын төлөп берүү;
- бааны тийиштүү түрдө төмөндөтүү;
- ушундай эле товарга алмаштыруу же башка маркага (баа айырмасын эсептеп);
- келишимди бузуп, акчаны кайтарып алуу.
Кемчиликтин себеби боюнча талаш чыкса, экспертизаны сатуучу өз эсебинен уюштурат. Доо кепилдик мөөнөтүнүн ичинде, ал эми кепилдик жок болсо — товарды алгандан кийин алты айдын ичинде берилет.
4. Кадам-кадам: кантип кайтаруу керек
- Чекти, кепилдик талонун жана таңгакты сактаңыз.
- Сатуучуга кайрылып, эмне талап кылып жатканыңызды так айтыңыз: алмаштыруу, оңдоо же акчаны кайтаруу.
- Баш тартса, мыйзамдын кайсы беренесине таянып жатканын сураңыз.
- Эки нускада жазуу жүзүндө доо жазыңыз. Сатуучу экинчи нускага кабыл алганы жөнүндө белги, дата жана кол коюшу керек. Кабыл алуудан баш тартса — тапшырылганын тастыктаган ыкма менен жөнөтүңүз.
- Натыйжа болбосо, Экономика министрлигинин алдындагы Монополияга каршы жөнгө салуу кызматына (онлайн кайрылууга болот), керектөөчүлөр коомуна же сотко кайрылыңыз.
Soodahubда кайтаруу кантип иштейт
Soodahubдагы ар бир сатуучунун кайтаруу эрежеси мыйзамдын алкагында жана товардын барагында көрсөтүлөт — сатып алууга чейин. Кайтаруу үчүн «Менин буйрутмаларым» бөлүмүнөн буйрутманы ачып, товарды тандап, суроо жөнөтүңүз. Сатуучу жооп бербесе, колдоо кызматына жазыңыз. Кененирээк — Жеткирүү жана кайтаруу жана Сатып алуучуну коргоо.
Булак: «Керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо жөнүндө» КР Мыйзамы (17, 24, 24-1-беренелер); economist.kg порталынын түшүндүрмөсү, 2026-жылдын августу.