Кыргызгидрометтин маалыматы боюнча, 2022–2023-жылдын кышында Бишкекте абасы жакшы болгон бир гана күн катталган. БУУӨПтүн жана ЮНЕПтин изилдөөсүндө булгануунун негизги булагы катары үйлөрдү жылытуу үчүн жагылган күкүрттүү көмүр аталат; ага унаалар жана шаардагы бак-дарактардын азайышы кошулат. Смог өзгөчө жүрөк-кан тамыр жана дем алуу ооруларына чалдыккандарга, балдарга жана кош бойлуу аялдарга коркунучтуу.
Шаардын абасын бир адам өзгөртө албайт, бирок үйдөгү абаны бир топ тазалоого болот.
1. Абанын сапатын көзөмөлдөңүз
Абанын сапатынын индексин (AQI) көрсөткөн тиркемелер жана сайттар бар, мисалы IQAir. Индекс жогору болгон күндөрү сыртта узак жүрбөңүз, спорт менен ачык абада машыкпаңыз жана терезени ачпаңыз. Бишкекте адатта кечкурун жана түнкүсүн, мештер жагылганда, абанын абалы начарлайт.
2. Абаны тазалагычты тандаңыз
Абаны тазалагыч — смогго каршы эң натыйжалуу үй куралы. Тандоодо эмнеге көңүл буруу керек:
- HEPA фильтри (H13 же H14 классы). Ал эң коркунучтуу майда бөлүкчөлөрдү — PM2.5ти кармайт. «HEPA-типтеги» деген жазуу ар дайым эле чыныгы HEPA эмес.
- Көмүр фильтри. Жыттарды жана айрым газдарды кармайт — түтүн жытына пайдалуу.
- Өндүрүмдүүлүгү (CADR). Шайман бөлмөдөгү абаны саатына кеминде 3–5 жолу айландырышы керек. Мисалы, аянты 20 м², шыбы 2,7 м болгон бөлмө үчүн — болжол менен 160–270 м³/саат.
- Ызы-чуу деңгээли. Уктоочу бөлмө үчүн түнкү режими бар моделди тандаңыз.
- Фильтрдин баасы жана жеткиликтүүлүгү. Фильтрди 6–12 айда алмаштыруу керек — сатып алуудан мурун алмашма фильтр сатыкта барбы, текшериңиз.
Тазалагычты эшиги жабык бөлмөдө колдонуңуз, ошондо натыйжасы жогору болот.
3. Маска: медициналык эмес, респиратор
Кадимки медициналык жана кездеме маскалар PM2.5тен дээрлик коргобойт. Смогдо FFP2, KN95 же N95 классындагы респиратор керек. Ал бетке тыгыз жабышышы керек — сакал же туура эмес өлчөм коргоону начарлатат. Респиратор бир жолу же бир нече саатка колдонулат.
4. Туура желдетиңиз
- Абанын индекси төмөн болгон убакта — адатта күндүзү же шамал болгондо — кыска убакытка желдетиңиз.
- Кечкурун жана түнкүсүн терезени ачпаңыз.
- Желдеткенден кийин тазалагычты жогорку режимде 15–20 мүнөт иштетиңиз.
5. Нымдуулук жана тазалык
Кышында жылытуудан бөлмөдөгү аба кургайт; 40–60% нымдуулук дем алууга ыңгайлуу. Абаны нымдаткыч жардам берет, бирок аны тазалап туруңуз. Чаңды нымдуу чүпүрөк менен сүртүп, HEPA фильтри бар чаң соргуч колдонуңуз.
Кыскача
- AQIди көзөмөлдөп, начар күндөрү үйдө калыңыз.
- HEPA H13 фильтри бар, бөлмөгө ылайыктуу CADRдеги тазалагыч.
- Сыртта — FFP2/KN95 респиратор.
- Туура убакта желдетүү жана 40–60% нымдуулук.
Каталогдо: климаттык техника, медициналык товарлар.
Булактар: kaktus.media (Кыргызгидрометтин 2022–2023-жылдын кышы боюнча маалыматы), БУУӨП жана ЮНЕПтин Бишкектин абасынын булганышы боюнча изилдөөсү. Бул макала медициналык кеңеш эмес; ден соолугуңуз боюнча дарыгерге кайрылыңыз.